Toetsing met aandacht voor groei

Malouk: “Steeds vaker lezen we dat de mentale gezondheid van jongeren verslechtert. Dit wordt deels toegeschreven aan de toets- en prestatiecultuur in Nederland. Het voortgezet onderwijs staat voor uitdagende tijden: de ontwikkeling van basisvaardigheden loopt al jaren achteruit, er zijn lerarentekorten en docenten worstelen met motivatie en het welzijn van leerlingen. Ze lijken vaak vooral te leren voor een cijfer, maar ervaren tegelijk toetsstress. Hoe ga je om met toetsen in een cultuur waarin presteren de norm is?”

“Op een gemiddelde school maakt een leerling zo’n 102 toetsen per jaar. Dat zorgt niet alleen voor druk bij leerlingen, maar ook voor hoge werkdruk bij docenten. Door goede afstemming en een kritische blik op doelen en vormen van toetsing kan het aantal formele toetsen vaak worden verminderd. Tijdens trajecten Toetsbeleid helpen we scholen terug te gaan naar de kern: waarom toets je? Hoe draagt een toets bij aan leergroei? Samen met docenten, kwaliteitsondersteuners en schoolleiding proberen we antwoord te geven op die basisvraag. Vervolgens kijken we hoe dit past bij de visie van de school en welke keuzes en afstemming dan nodig zijn. Welke inzichten wil je met toetsing ophalen? Is de vorm en het moment van toetsing passend bij het doel? Niet alleen voor jouw vak, maar zoals de leerling het ervaart, als onderdeel van het geheel.”

“Ook met ons JIJ! platform willen we die doelgerichte manier van toetsen faciliteren. Daarom kun je in JIJ! met een toetscreatiemodule eigen toetsen opstellen die aansluiten bij je lesdoelen. Hierbij heb jij als docent de regie. Je kunt toetsmaterialen van lesmethodes gebruiken, eigen vraagtypes kiezen die passen bij je toetsdoel en vragen labelen aan leerdoelen en taxonomieën. Zo ontstaat inzicht in specifieke vaardigheden zoals kennis, begrip en toepassing. Docenten kunnen samenwerken aan hun vragenbank, feedback vragen op een toetsvraag en gebruikmaken van een kennisbank met tips van toetsexperts van JIJ!. Afstemming blijft ook hier van belang. Neem je de toetsen op papier of digitaal? Wil je een cijfer als resultaat tonen of is een cijfer hier niet van belang? En, passen de toetsen bij het afgestemde toetsbeleid van jouw school?”

“Om de voortgang op basisvaardigheden te volgen kunnen docenten via hetzelfde JIJ!-platform ook genormeerde, methode-onafhankelijke toetsen inzetten. Deze volgtoetsen zijn ontwikkeld door onze toetsexperts en je ziet de resultaten direct na afname in een dashboard. De voortgangslijn in de rapportage kun je afzetten tegen een landelijke normlijn. Maar elke school en docent maakt keuzes waar de focus ligt op een specifiek moment. Die landelijke norm moet dus niet leidend zijn. Daarom adviseren wij scholen om eigen ambitielijnen in te stellen. Zo wordt groei zichtbaar ten opzichte van de ambities die je zelf hebt vastgesteld, wat helpt bij het maken van gerichte keuzes.”

“Wij geloven dat het inzicht in groei niet alleen gaat over cognitieve vaardigheden (hoofd), maar ook over brede vaardigheden zoals de sociale context van de leerling (hart) en de manier waarop de leerling vaardigheden als plannen en organiseren ontwikkelt (handen). Al deze elementen hebben invloed op het leren en op groei. Om ook deze aspecten in kaart te brengen zijn verschillende instrumenten geïntegreerd in JIJ!. Hiermee krijgen docenten een breder beeld van de leerling en kunnen ze met elkaar bepalen wat nodig is voor de volgende groeistap.”

“En dat is waar het uiteindelijk om gaat. Het belangrijkste doel van toetsen is inzicht krijgen in de groei van leerlingen, zodat duidelijk is welke stappen nodig zijn om een volgend doel te bereiken. Niet om te vergelijken of af te rekenen, maar om ontwikkeling zichtbaar te maken en groei op eigen tempo en niveau te stimuleren.”