BHS Gorredijk: ‘Gaat de ene vakgroep harder dan de andere? Maak er gebruik van!’

Toetsdruk

“We merkten dat het toetsen heel veel druk gaf, zowel voor de leerlingen als voor onszelf. Dat wierp de vraag op: wat toetsen we nou eigenlijk en wat vinden we belangrijk? Wij waren heel erg gefocust op grammatica en dus ook op het toetsen daarvan. Maar dat sloot niet helemaal aan bij de leerdoelen, eindtermen en het niveau dat je van leerlingen op weg naar het examen mag verwachten. Daarom hebben we twee jaar geleden in klas 4 alle toetsen eruit gegooid.”

“Ondertussen hebben we ook andere methodes aangeschaft, die beter passen bij wat we eigenlijk willen. Methodes die gericht zijn op het ontwikkelen van vaardigheden die we belangrijk vinden in plaats van het toetsen daarvan. Inmiddels hebben we dit ook in klas 1 en 2 ingevoerd. Daar geven we geen cijfers, maar werken we met rondjes omdat we heterogene groepen hebben, met kinderen die stof krijgen aangeboden op verschillende niveaus. Voor klas 3 zijn we er nog een beetje mee aan het worstelen.”

Die worsteling heeft ermee te maken dat BHS Gorredijk vanaf het derde jaar onderscheid maakt tussen onderwijsniveaus, legt directeur Jantine Smit uit. “In onze onderbouw zitten alle leerlingen door elkaar in één klas, van vmbo basis tot havo. Het is wat dat betreft net als op de
basisschool. Maar bij de overgang van de tweede naar de derde moeten we wel weten waar ze staan. En zij moeten zelf ook weten waar ze staan. Daar zijn we nog wat zoekende in.”

Bottom-up invoeren

BHS Gorredijk heeft er bewust voor gekozen het nieuwe toetsbeleid bottom-up in te voeren, vervolgt Jantine. Met het beleid als eindresultaat van het proces en niet als startpunt.

“We hebben geleerd dat je eerst iets moet doen aan het kennisniveau van de mensen. Dat werkt beter dan van bovenaf een stuk papier de school in gooien. Dus ervoor zorgen dat je er heel veel kennis in giet over formatief evalueren. Over hoe je een goede toets maakt. Over wat je nu eigenlijk wil toetsen en waarom. Nou, dat gebeurt op dit moment. En binnenkort organiseren we een conferentiedag die volledig in het teken staat van het thema. Dan gaan medewerkers in allerlei werkvormen met elkaar aan de slag om samen het toetsbeleid vorm te geven. Van de toetsen in de onderbouw tot het PTA. Op een manier die voor iedereen logisch is, dankzij de kennis die ze al hebben.”

Experimenteren

Waar formatief evalueren voor de sectie Engels inmiddels dagelijkse praktijk is, is het voor andere secties nog nieuw en spannend. “Op school is algemeen bekend dat we bij wiskunde altijd de meeste toetsen hadden”, vertelt Chantal Novak, die de vakgroep wiskunde leidt. “Kinderen hadden bijna om de week een toets. Wij vonden dat wel meevallen, maar dat is ook een kwestie van cultuur. En uiteindelijk kom je toch in de knel, zeker op een moment dat een collega ziek is. Of een leerling. Dus het bracht eigenlijk ook heel veel stress met zich mee.” Dit jaar stapte de sectie wiskunde daarom ook over op een andere methode, die onder meer beter aansluit bij een formatieve manier van evalueren. “Daar zijn we nu mee aan het experimenteren. Wat willen we toetsen, op welke manier willen we toetsen? Zeker in klas 1 is dat heel leuk, waar we alle niveaus door elkaar hebben zitten en er veel verschil is in de stof die je aanbiedt. Als je dat in praktische opdrachten kunt gieten, krijg je leerlingen enthousiaster voor het vak. Want laat ik het zo zeggen: wiskunde is niet bij iedereen heel populair.”

“In klas vier werken we nu alleen nog met schoolexamens en hebben we geen losse toetsen meer die meetellen. Dat vinden sommigen nog wel heftig hoor. Maar we hebben de eerste schoolexamenperiode achter de rug en de cijfers waren mooi. Dat geeft wel wat bevestiging dat we op de goede weg zitten. We merken ook dat we meer tijd overhouden in de les. We hebben meer ruimte om leerlingen te begeleiden, uitleg te geven en variatie aan te brengen. Het draait nu veel meer om het leerproces dan om de meetmomenten.”

Leerlingen en ouders 

Wat vinden leerlingen van de nieuwe manier van toetsen? “Toen we ermee begonnen, waren we wel benieuwd”, zegt Lotte. “Want voor sommige kinderen is dat cijfer echt dé motivatie om iets te gaan doen. Toen ik voor het eerst een leestest afnam die niet voor een cijfer was, heb ik daar uitleg bij gegeven. We gaan gewoon kijken hoe je ervoor staat, zodat je je verbeterpunten kunt aanpakken. Zo ga je bouwen en word je steeds beter. Nou, ik was aangenaam verrast.”

“Het haalt natuurlijk ook druk weg. Als jij veel proefwerken en toetsen hebt, zijn er continu momenten dat je moet presteren. Het is niet prettig om constant langs dat latje gelegd te worden. Maar het geheim is denk ik de uitleg. Werk je voor docenten, voor je ouders of jezelf Deze manier van werken laat zien dat het voor jezelf is.”

Over ouders gesproken, voor hen is het vaak wennen als ze niet meer in Magister kunnen volgen hoe kinderen er op school voor staan. Wat doet BHS Gorredijk om ouders mee te nemen in de nieuwe manier van toetsen?

Jantine: “In de tweede helft van het schooljaar gaan we een ouderavond organiseren, onder begeleiding van trainers van JIJ! – Bureau ICE. Over wat het betekent dat kinderen minder cijfers krijgen en waarom we dat doen. En via het mentoraat hebben we ook een lijn naar de ouders.”

Cultuuromslag

Tot slot, wat kunnen andere scholen leren van de manier waarop BHS Gorredijk de invoering van nieuw toetsbeleid aanpakt?

Jantine: “Dat het niet iets is dat je even in één jaar doet. Er is toch een soort cultuuromslag voor nodig. Voor een vmbo-school als de onze is het een voordeel dat we beroepsgerichte praktijkvakken hebben, die al weinig met cijfers werken. Ben jij koekjes aan het maken en laat je die aanbranden? Dan móet je je wel afvragen wat je de volgende keer anders moet doen. Dat is al formatief evalueren ten top. Maar ik kan me voorstellen dat die drempel op een havo/vwo-school groter is. Dus ja, het is een proces van jaren.”

Het verschil in tempo waarmee secties de nieuwe manier van toetsen omarmen, daar maakt deze directeur zich niet zo druk over. Integendeel. “Gaat de ene vakgroep harder dan de andere? Maak er gebruik van! Maak gebruik van de mensen die zich daarin al helemaal hebben ontwikkeld, laat ze een presentatie houden om te laten zien hoe ze het hebben aangepakt.”

Blijf op de hoogte!

Bericht ontvangen bij een nieuwe aflevering?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief of volg ons op LinkedIn.