“Is het voor een cijfer?”

“Mevrouw, is het voor een cijfer?” Inmiddels hoor je dit vaker dan je eigen naam in je klas. Soms al vóór je hebt uitgelegd wát je van plan bent om te gaan doen. Alsof de waarde van een opdracht of uitleg pas begint te bestaan als er een getal achteraan bungelt.

En eerlijk gezegd, ik snap het ook wel van de leerlingen. Het zal mij niks verbazen als je dit vroeger zelf ook geroepen hebt. Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor het stellen van die vraag? Is dat de leerling of hebben wij als school en maatschappij hier ook een groot aandeel in?

Wij hebben zelf een schoolwereld gecreëerd waarin cijfers de begeerde valuta zijn. Wij hebben de condities geschapen waarin leerlingen automatisch geprogrammeerd raken om alles langs de meetlat van cijfers te leggen. Gemakshalve gaan we dan voorbij aan de vraag: waarom toetsen we eigenlijk?

We zeggen vaak dat we toetsen om inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de leerling. Maar ergens onderweg is dat idee gekaapt door het ‘cijfersysteem’, en lijkt het geven van cijfers een doel op zichzelf geworden in plaats van een middel. Toetsdruk, toetsstress, prestatiedruk – het zit inmiddels in het DNA van het voortgezet onderwijs. Leerlingen die al paniekerig worden van het woord toetsweek, ouders die appen waarom hun kind een 6,3 heeft in plaats van een 6,5, collega’s die zich zorgen maken of ze wel ‘genoeg’ cijfers hebben. En ondertussen vragen wij onszelf af: is dit het onderwijs dat we wilden maken?

Hoe doorbreken we deze cirkel? Ga allereerst in gesprek met leerlingen. Zij zijn de onderwijsspecialisten die jou kunnen vertellen wat zij van die toetsdruk vinden, maar ook welke oplossingen zij zien. Leerlingen zien andere dingen dan jijzelf en denken vaak in mogelijkheden in plaats van in belemmeringen. Kortom, maak gebruik van hun ervaring en maak van je leerling je belangrijkste gesprekspartner voor onderwijszaken.

Wedden dat ze tijdens zo’n gesprek niet de vraag stellen: “Meneer, is het voor een cijfer?” Ze voelen zich gehoord en zien een duidelijk nut van de vragen die aan hen gesteld worden. Maak van dit gegeven de transfer naar je eigen vak. Neem ze mee in de wonderlijke wereld van je vak. Zorg dat ze aan jouw lippen hangen. Geef ze vertrouwen in hun leervermogen. Grote kans dat de vraag “Is dit voor een cijfer?” niet meer in hen opkomt.

En laat ik eerlijk zijn: als ik in het vliegtuig zit, op weg naar een warme vakantiebestemming, dan hoop ik van harte dat de gezagvoerster en haar co-piloot allebei voor alle tentamens en alle praktijkopdrachten een tien hebben gehaald. En tegelijkertijd hoop ik dat ze nooit, maar ook echt nooit, aan hun instructeur de vraag hebben gesteld: “Meneer, is dit voor een cijfer?”

Blijf op de hoogte!

Bericht ontvangen bij een nieuwe aflevering?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief of volg ons op LinkedIn.