Een dag met Veerle: “Jongeren hebben de ruimte om op hun eigen manier te leren”

De dag begint zoals gewoonlijk om 08:15 uur met een check-in per stam. Vandaag sluit ik aan bij de collega’s van stam C, die verantwoordelijk zijn voor de bovenbouw. We bespreken wat er speelt op de vloer en wat er in de dagstart gedaan wordt. Daarna gaan alle collega’s hun eigen gang. Vandaag staan mijn vakmomenten voor geschiedenis op het programma. De jongeren in de bovenbouw zijn zich aan het voorbereiden op de eindexamens en als vakexpert geschiedenis begeleid ik ze daarbij. Ik kijk er altijd naar uit, omdat ik het naast mijn schoolleiderstaken heerlijk vind om met de jongeren te werken. Daar doen we het tenslotte allemaal voor!

Er zijn vandaag in mijn vakmomenten verschillende vragen: een jongen doet versneld geschiedenisexamen en wil daarvoor samen een planning maken. Een meisje doet een eigen onderzoek om haar historische vaardigheden te oefenen en duikt haar familiegeschiedenis in. Anderen ronden hun portfolio af en leveren de laatste bronnenopdrachten in. Een grote groep vierdejaars wil oefenen met schriftelijke toetsen en vraagt of we daar samen aan kunnen werken. Voordat ik het weet is de tijd weer voorbij! Iedereen weet in ieder geval wat ze te doen staat. Volgende week ga ik weer met ze verder.

Dat vind ik het mooie aan agora-onderwijs: er is veel ruimte voor de jongeren om op hun eigen manier te leren en dat leren begint bij verwondering en nieuwsgierigheid. In de onderbouw doen we dit door middel van challenges en inspiratiesessies. Challenges zijn eigen projecten waar jongeren onder leiding van hun coach of een vakexpert aan werken. In het begin kunnen die challenges over van alles gaan; het gaat er vooral om dat de jongere zichzelf beter leert kennen, erachter komt hoe hij leert, ervaart wat hij interessant vindt in de wereld en welke rol hij in onze samenleving wil spelen. Stages zijn vanaf jaar één onderdeel van het leerproces, evenals het samenwerken met verschillende vakexperts. Al deze ervaringen worden gedeeld in de coachgroepen en worden meerdere keren per jaar ook met de ouders en andere leden van onze community gedeeld op community-avonden.

Als uiteindelijk de stip op de horizon duidelijk is, kiezen de jongeren een vakkenpakket en gaan ze zich voorbereiden op het vervolgonderwijs. Doordat hier zo’n lang proces aan vooraf is gegaan, zie je dat er bij veel jongeren ook een grote motivatie en nieuwsgierigheid is voor het werken aan hun vakken. Ze zijn er na die brede vorming in de bovenbouw aan toe. Daarbij komt dat we in onze PTA’s (programma van toetsing en afsluiting) veel ruimte bieden en jongeren de keuze geven in bijvoorbeeld volgorde van onderdelen, onderwerpen of verwerkingsvormen. Daardoor houdt de jongere een gevoel van autonomie, zie je het eigenaarschap groeien en blijft de motivatie hoog. Al zijn er natuurlijk ook bij ons op school dingen die nu eenmaal moeten. Dit alles zorgt voor een grote veelzijdigheid aan challenges en verwerkingsvormen en maakt dat we echt naar de gehele ontwikkeling van de jongeren kijken. Om dit in goede banen te leiden is de pedagogische rol van de collega’s heel belangrijk en begint het samenwerken met de jongeren door een goede band met ze op te bouwen.

Vaak krijg ik de vraag hoe we de voortgang van de jongeren bijhouden. We gebruiken daarvoor de challenge monitor, het online portfolio waarin de jongeren bijhouden wat ze vanaf hun eerste jaar doen en leren. Coaches en vakexperts kunnen hier feedback in geven. Je kunt al die challenges zien als foto’s die uiteindelijk samen een film vormen waarin je de gehele ontwikkeling van de jongeren kunt zien. In de onderbouw toetsen we de basisvaardigheden daarnaast formatief, waarbij de jongeren samen met hun coach bepalen wanneer ze daar klaar voor zijn. In de bovenbouw toetsen we op dezelfde manier formatief en summatief.

Gedurende de dag zijn er momenten waarop de jongeren aan hun challenges kunnen werken of naar inspiratiesessies kunnen gaan. In de bovenbouw zijn er ondertussen vaste momenten waarop de vakexperts beschikbaar zijn om met de jongeren te werken. De inhoud van die vakmomenten verschilt nogal: bij de ene collega is het meer een inloopmoment om vragen te stellen en bij de ander wordt meer lesgegeven. Dat hangt af van de voorkeur van de collega en de jongeren. Na 15:00 uur is er een check-out en hebben collega’s tijd om aan eigen taken te werken of te overleggen. Ik haak met een collega aan bij een online overleg met andere Agora’s, omdat we samen optrekken in het doorontwikkelen van onze scholen en binnenkort weer samen een studiedag hebben. Voordat ik het weet zit de dag erop! Veerle Beurze-Akgunduz is schoolleider en vakexpert geschiedenis bij Bonaventura Agora Leiden, een school voor vmbo-t, havo en vwo.